Centrum Kultury - 2010

Dobiega końca kolejny rok kalendarzowy. W naszych domach rozpoczynają się intensywne przygotowania do świąt Bożego Narodzenia i jest tak już od wielu, wielu lat. Nie inaczej było w 1926 roku w Śmiglu. Rok ten był bardzo trudny w dziejach naszego narodu, gdyż w maju doszło w Warszawie do bratobójczych walk, w wyniku których zginęło blisko 400 rodaków.

Zwyczaj hucznego witania Nowego Roku kultywowali również nasi przodkowie, a zbyt głośne i swawolne wywoływało głosy oburzenia starszych obywateli. Jak wyglądało powitanie Nowego Roku 1925 w Śmiglu w relacji dziennikarza? „Punktualnie z wybiciem zegara kościelnego 24-tą godzinę w noc sylwestrową obywatele wspomnianego miasta zostali zaalarmowani w wprost zastraszający sposób. Oto banda złożona przeważnie z wyrostków tutejszego miasta, dopuściła się wprost bezczelnych wybryków goniąc gromadami w rynku oraz ulicami po mieście, krzycząc, hałasując w niemożliwy sposób, uderzając w niektórych domach rękoma po drzwiach i oknach. Następnie rozpoczęła się grabież cudzej własności oraz niszczenie co im przyszło pod rękę.

Ur. 7 stycznia we wsi Obol pod Połockiem, w guberni witebskiej, syn Ewarysta, urzędnika gospodarczego i matki Zofii z d. Kirklewskiej. Od roku 1905 pobierał naukę w Smoleńsku, gdzie w 1913 r. zdał maturę.

Polegli i odznaczeni Krzyżem Orderu Virtuti Militari
Informacje zawarte w materiałach archiwalnych wykazują, że w dawnym powiecie śmigielskim znajdowało się w 1927 roku 61 mogił żołnierzy poległych w Powstaniu Wielkopolskim i wojnie polsko-bolszewickiej, a w tym 25 w Śmiglu, 4 w Wielkich Łękach, w Wydorowie 1, Wielichowie 7, Kamieńcu 1, Parzęczewie 1, Bronikowie 1, Czaczu 2, Dłużynie 3, Wilkowie Polskim 6, Popowie Wonieskim 2, Wonieściu 2, Olszewie 1, Radomicku 2, Łubnicy 1, Nietążkowie 1, Poświętnie 1.

f01Antoni Mruk, mój Dziadek, urodził się 22 maja 1894 r. w Jerce, w powiecie kościańskim. Był synem Michała i Marianny z domu Cyka. Już uczęszczając do szkoły powszechnej, brał czynny udział w strajku przeciwko nauczaniu katolików religii ewangelickiej. Następnie uczył się w Kościanie, zdobywając zawód mistrza rzeźnickiego.

Wydarzenia na zapleczu frontu, tj. Ziemi Śmigielskiej.
Mieszkańcy Ziemi Śmigielskiej nie tylko aktywnie walczyli na froncie z wrogiem, ale także działając na dalekim zapleczu frontu, w różnoraki sposób wspierali walczących żołnierzy.

Przebieg działań wojennych
Niewypowiedziane działania wojenne na wschodzie prowadzone były od lutego 1919 roku, na froncie litewsko-białoruskim jak i ukraińskim. Pierwsze oddziały wojsk wielkopolskich zostały skierowane już w marcu 1919 roku na odsiecz Lwowa, gdzie zaistniała bardzo trudna sytuacja naszych wojsk.

W związku z 90. rocznicą warto przypomnieć okoliczności, w jakich do niej doszło i udział w tych wydarzeniach Wielkopolan, a zwłaszcza mieszkańców Ziemi Śmigielskiej. Znaczącym epizodem tej wojny była bitwa warszawska zwana „cudem nad Wisłą”, która została uznana za 18. bitwę świata.

Niewyobrażalna tragedia, jaka dotknęła cały naród polski w dniu 10 kwietnia, splotła się w przejmujący sposób z wydarzeniami, których 70. rocznicę w tym roku obchodzimy. Katyń i Smoleńsk, to miejsca gdzie wówczas zginęła intelektualna elita naszego narodu.

W kwietniu mija 70. rocznica jednego z najtragiczniejszych wydarzeń w dziejach Polski. Na polecenie najwyższych władz ZSRR kilkanaście tysięcy polskich oficerów i funkcjonariuszy różnych służb mundurowych zostało zamordowanych przez oprawców z NKWD. Wśród pomordowanych był policjant ze Śmigla, posterunkowy Józef Smelkowski.

Kościół parafialny p.w. św. Michała Archanioła
Parzęczewo jest siedzibą parafii p.w. patrona tamtejszego kościoła. Istnieje domniemanie, że pierwszy kościół powstał tu w XIII wieku. W 1485 roku kościół był p.w. Najświętszej Marii Panny.

Istniejący do 1932 roku powiat śmigielski u swych północnych granic sięgał prawie do rogatek Grodziska Wlkp. Jedną z najbardziej odległych od Śmigla miejscowości, a jednocześnie o bardzo ciekawej historii, było Prarzęczewo (1412). Parzinczewo (1580), spotykana była także nazwa Parzenczew.

Urbanistyczny układ miasta zmieniały liczne pożary. Po największym i najbardziej niszczycielskim, który miał miejsce w 1814 roku przeprowadzono odbudowę miasta według opracowanego planu regulacji przestrzennej wydanego przez Królewskiego Nadinspektora Budowlanego w Poznaniu Wernickiego.

W grudniu ub. r. obchodziliśmy kolejną rocznicę wybuchu powstania wielkopolskiego. Opublikowałem wówczas, w styczniu i lutym, na łamach „Witryny Śmigielskiej” dwa artykuły – o inskrypcji na cmentarnym pomniku i o „powstańcach i wojakach”. Teraz o pomniku i poległych, których upamiętnia.

Na przełomie grudnia i stycznia przypada kolejna rocznica wybuchu Powstania Wielkopolskiego. Warto przypominać okoliczności, a także osoby związane z tym zwycięskim wydarzeniem. Jedną z wybitnych postaci wśród powstańców śmigielskich był dr Emanuel Twórz, który urodził się 25 grudnia 1872 roku w Załęży Hałdzie k. Katowic.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       projekt i wykonanie: primel.pl