Historia rodziny Potworowskich

Pierwsza wzmianka o Przysiece Starej zwanej Przysieką Niemiecką pojawiła się w źródłach w 1278 r. Do 1797 r. wieś była własnością cystersów z Przemętu. Po kasacji dóbr zakonnych król pruski przekazał Przysiekę generałowi von Zastrow. Od 1820 wieś przeszła na własność hr. Edwarda Potworowskiego.

Rodzina Potworowskich herbu Dębno przybyła do Wielkopolski z ziemi sieradzkiej. Jej gniazdem rodowym było wcześniej Potworowo w Radomskiem. Najwybitniejszym przedstawicielem hrabiowskiej, kalwińskiej tzw. starszej linii rodu był Edward z Sienna Potworowski urodzony w 1793 r. w Andrychowicach, zmarły w 1876 r. w Przysiece Starej, gdzie został pochowany. Hr. Edward Potworowski ożenił się z Franciszką z Lubowieckich, z którą miał troje dzieci, Eleonorę ur. w 1837 r., zamężną z Zygmuntem Kurnatowskim, Karolinę ur. w 1839 r., zamężną z Arturem Horwattem oraz syna Romana ur. w 1844, zm. w 1864 r. na skutek przejść w powstaniu.

Edward Potworowski był oficerem wojsk napoleońskich. Został ranny pod Lipskiem w 1813 r. Pełnił funkcję Marszałka Sejmu Prowincjonalnego Wielkiego Księstwa Poznańskiego oraz był dożywotnim członkiem berlińskiej Izby Panów. Odznaczono go polskim Krzyżem Virtuti Militari i francuskim Krzyżem Kawalerskim Legii Honorowej – wręczonym mu osobiście przez Napoleona po zdobyciu Smoleńska. Ponadto został kawalerem orderu Św. Jana Jerozolimskiego i orderu Orła Czerwonego II KL.

Od 1839 r Potworowscy posiadali również miejscowość Gorzyce i Gorzyczki, gdzie w 1861 r. dla córki Karoliny Horwattowej wzniesiony został pałac, zaprojektowany przez Stanisława Hebanowskiego. Ponadto Edward Potworowski po śmierci syna Romana ufundował w Przysiece Starej kaplicę grobową, gdzie spoczywa wraz z żoną.

Po śmierci żony Franciszki w 1882 r. wieś przeszła w posiadanie hr. Zygmunta Kurnatowskiego i córki hrabiostwa Potworowskich Eleonory. W 1892 r. Zygmunt Kurnatowski ożenił się po raz drugi z Marią z Mielżyńskich z Gościeszyna, który stał się od tego czasu główną siedzibą Kurnatowskich. Po jego śmierci Przysiekę Starą odziedziczył Adam Kurnatowski - syn Zygmunta i Marii. Pozostał on właścicielem wsi aż do wybuchu II wojny światowej. Zmarł w 1952 roku w Londynie, gdzie go pochowano. Bracia Adama, Stanisław i Zygmunt polegli w czasie II wojny światowej. Stanisław Kurnatowski ur. w 1916 r. był dowódcą plutonu w 17 Pułku Ułanów. Zginął w 1939 r. przy rozbrajaniu jeńców niemieckich pod Walewicami nad Bzurą. Zygmunt Kurnatowski ur. w 1909 r. był ppor. lot. rez., służył w 3 pułku lotniczym w Poznaniu. 20 września został zestrzelony przez Rosjan w pobliżu granicy rumuńskiej. Następnie przebywał w Starobielsku. W 1940 r. został zamordowany przez NKWD w Charkowie.

R. Kałek


űródło:
Jolanta Goszczyńska „Majątki wielkopolskie” Tom V powiat kościański
Andrzej Kwilecki „Ziemiaństwo wielkopolskie. Między wsią a miastem.”

Sprostowanie dot. artykułu
Błędnie zostało podane, że Zygmunt Kurnatowski żonaty był najpierw z Eleonorą Potworowską, a później z Marią Mielżyńską. Otóż z Eleonorą Potworowską żonaty był Stanisław Kurnatowski, ojciec Zygmunta, wicemarszałek sejmu poznańskiego i przez to małżeństwo Przysieka Stara przeszła do rodziny Kurnatowskich. Zygmunt Kurnatowski odziedziczył Przysiekę po swym ojcu Stanisławie.

Andrzej Glogier

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       projekt i wykonanie: primel.pl