rodo

W ramach powiatu administracyjnego w 1887 roku, na mocy decyzji władz pruskich został ustanowiony powiat śmigielski. Powierzchnia nowego powiatu wynosiła 554,55 km2. W jego granicach znajdowały się 2 miasta ( Śmigiel: Wielichowo), 81 gmin wiejskich oraz 44 obszary dworskie.

W odrodzonym po I wojnie światowej państwie polskim został początkowo utrzymany dawny podział administracyjny istniejący w dawnej prowincji poznańskiej, w ramach którego funkcjonował powiat śmigielski. Jednak już w 1924 roku zaczęły się szerzyć pogłoski o likwidacji niektórych powiatów. Były one dementowane przez ówczesne władze, budziły bowiem niepokój wśród lokalnej społeczności. W związku z tym starosta śmigielski Kopczyński w dniu 24.09.1924 roku pisał do władz wojewódzkich, że Ujazd i kilka folwarków znajduje się, co prawda w pobliżu Grodziska, ale „gdyby to odjęto, to nie ma możliwości rekompensaty z innych powiatów”. Likwidacja powiatu też zdaniem starosty nie powinna mieć miejsca, gdyż pewne oszczędnosci, jakie powstałyby w wyniku redukcji urzędników, dla obywateli powiatu śmigielskiego oznaczałyby większe koszty związane z załatwianiem swoich spraw, a także duże trudności z dojazdem do siedzib innych powiatów. Ponownie pogłoski o likwidacji powiatu nasiliły się w 1926 roku. Po okresie względnej ciszy w tych sprawach, już w 1931 roku odnotowano konkretne działania rónych władz, związane z zamiarem likwidacji powiatu śmigielskiego. Oczywiście zamiary te spotkały się ze zdecydowanym sprzeciwem społeczeństwa śmigielskiego oraz władz miasta i powiatu. I tak 24.01.1932 roku odbył się wielki wiec PSL „Piast”, w którym uczestniczył min. poseł Jan Wosek z Brońska. Podczas wiecu podjęto rezolucję, w której m.in. pisano: „Zebrani obywatele miasta i powiatu bez rónicy stanu i przekonań politycznych, w liczbie około 1500 osób na wiecu „Piasta” wnoszą usilny protest przeciwko likwidacji powiatu śmigielskiego, który jest powiatem kresowym, leżącym blisko granicy niemieckiej, któremu by mogło łatwo zagrozić niebezpieczeństwo wtargnięcia hitleryzmu, a w którym 40% ziemi znajduje się w rękach niemieckich”. W swoim memoriale 16.07.1931 roku Magistrat i Rada Miejska Śmigla zwracały uwagę na to, że stan ekonomiczny i gospodarczy powiatu świadczy o jego dobrej kondycji. Powiat zatrudnia 170 bezrobotnych, w starostwie zatrudnionych jest 7 osób, łącznie z kasą komunalną pracuje 8 osób. Kolejny memoriał Magistratu i Rady Miejskiej Śmigla skierowany został do Prezesa Rady Ministrów w dniu 03.02.1932 roku z wnioskiem o odroczenie likwidacji powiatu. Jak często bywa i dzisiaj, postulaty społeczności lokalnej nie znajdowały posłuchu. Prawdopodobnie stan finansów państwa zmuszał jego władze do szukania rónych źródeł oszczędności. W takiej sytuacji jak powiat śmigielski znajdowało się jeszcze 6 innych powiatów wielkopolskich. Decyzja zapadła 06.01.1932 roku, kiedy to Rada Ministrów wydała rozporządzenie w sprawie likwidacji powiatu śmigielskiego i włączeniu go w całości do powiatu kościańskiego. Szybko potoczyły się kolejne działania. 14.03.1932 r. Sejmik Powiatowy w Kościanie wybrał Czesława Fredra z Nacławia oraz inż. Jegierskiego z Czempinia w skład komisji likwidacyjnej byłego powiatu śmigielskiego.

Od 01.04.1932 roku powiat śmigielski przestał istnieś. Pewne instytucje o charakterze powiatowym istniały jeszcze przez pewien czas. Pozostał m.in. sąd grodzki, a jego naczelnikiem został sędzia Górny, przeniesiony z Kościana do Śmigla. Podobnie stało się z dotychczasową Komunalną Kasą Oszczędnościową pow. śmigielskiego, która nadal pozostała w Śmiglu jako oddział komunalnej Kasy Oszczędnościowej pow. kościańskiego. Oczywiście rozwiązania wymagały najbardziej drażliwe sprawy personalne. Dotychczasowy starosta Ciemniewski został zatrudniony jako radca w Urzędzie Wojewódzkim w Poznaniu. Informowano także, że „z powodu likwidacji nasze miasto opuścił powszechnie ceniony obywatel, działacz społeczny i długoletni naczelnik Urzędu Skarbowego, który przez 11 lat zajmował stanowisko Naczelnika oraz dzierżył wysokie urzędy w kilku stowarzyszeniach narodowych i społecznych”. Asesor Jasiński objął poważne stanowisko w Wielkopolskiej Izbie Skarbowej. Cześć urzędników starostwa śmigielskiego została przeniesiona do pracy w starostwie kościańskim, gdzie w związku z tym nastąpiły także pewne zmiany. Kilka osób zwolniono, a kilka przeszło na emeryturę. Powierzchnia nowego powiatu kościańskiego zwiększyła się do 1164 km2. W 1934 roku nastąpiły kolejne korekty granic i część niektórych miejscowości dawnego powiatu śmigielskiego została wtłczona do powiatu leszczyńskiego. Dotyczyło to m.in. Górki Duchownej, Dłużyny, Ratowic itd.

Historia kołem się toczy. W związku z tym można sobie postawić pytanie, czy jest mośliwe, by kiedyś w przyszłości Śmigiel stał się ponownie stolicą powiatu?

Jan Pawicki


Ciekawostka
Pod koniec lat dwudziestych XX wieku w powiecie smigielskim zamieszkiwały m.in. 1224 osoby posiadające obywatelstwo niemieckie, 2 czechosłowackie, 3 Stanów Zjednoczonych, a także obywatele holenderscy, duńscy i szwedzcy.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       projekt i wykonanie: primel.pl