Chełkowo położone jest na południowy wschód od Śmigla, przy drodze prowadzącej z Karmina do Jezierzyc. Pierwsze informacje o wsi pojawiły się w 1388 roku. Nosiła ona wówczas nazwę Chelcewo, wywodzącą się prawdopodobnie od imienia osadnika Chyłek, Chyłko lub Chelco.

Za pierwszego właściciela miejscowości uznaje się Szymona z rodu Wieniawitów. Na początku XVII wieku Józef Radomicki sprzedał Chełkowo staroście mosińskiemu Konstantemu Kwileckiemu. Z jego rąk Chełkowo przeszło na własność Antoniego Onufrego Bończy Skarzyńskiego, a następnie Michała Skarżyńskiego – oficera biorącego udział w powstaniu listopadowym, a później więźnia Moabitu. W 1930 roku właścicielem miejscowości została Anna Skarżyńska. Majątek obejmował około 590 ja ziemi, a w 1931 roku w 18 domach mieszkało 218 osób.

Dwór został wzniesiony na początku XIX wieku w stylu późno klasycystycznym. Oprócz dworu w skład zespołu dworskiego wchodzi oficyna i park o powierzchni 1 ha. Dwór jest budowlą murowaną z cegły. Stoi na podmurówce z cegieł i kamieni. Jest nakryty dachem naczółkowym i jest wysoko podpiwniczony. Od strony wschodniej dostawiona jest przybudówka. Od frontu znajduje się pozorny ryzalit nakryty daszkiem dwuspadowym z otworem wejściowym oraz oknami po bokach i trzema półkoliście zamkniętymi oknami na piętrze. Pozostałe okna są zamknięte prosto. Od strony południowej znajduje się także piętrowy ryzalit z wejściem na parter. Wnętrze jest dwutraktowe z sienią i salonem. Oficyna została wybudowana około 1875 roku i została przebudowana na przełomie XIX i XX wieku.

W najbliższym otoczeniu znajduje się także zespół folwarczny oraz spichlerze pochodzące z pierwszej połowy XIX wieku.

Jan Pawicki

WS 10/2016

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       projekt i wykonanie: primel.pl